Van de hele plantenwereld heeft een boom de meeste functies. Ook in steden – of juist in steden, vanwege de toenemende hittestress.
Nog afgezien van hun fysieke functies zijn bomen prachtig om te zien en geven ze kleur aan versteende ruimtes. Bovendien is er iets aan bomen dat mensen rustig maakt; de Japanners. wijzen hier al langer op.

Ecologische waarde van bomen

Een belangrijk deel van de waarde van bomen is ecologisch. Bomen vervullen talloze functies voor insecten, vogels, planten, schimmels en andere organismen. Denk aan:

• Voedsel: blad, vruchten, stuifmeel, hout
• Voortplanting: ei-afzet, verpopping
• Verblijfplaatsen: schuil- en nestgelegenheid

Exotische boomsoorten hebben meestal weinig tot geen ecologische relaties met soorten die van nature in Nederland voorkomen. Inheemse bomen hebben daarom een veel hogere ecologische waarde. Dat geldt ook voor oudere bomen: hoe ouder de boom, hoe rijker het ecosysteem.

In Leiden is onderzocht welke bomen de meeste ecologische waarde hebben. Bij vervanging moeten daar de meest waardevolle bomen worden teruggeplant.

Bomenbeleid in Amsterdam: goede regels, gebrekkige uitvoering

Amsterdam heeft relatief veel bomen. Er is een Bomenverordening en sinds kort geldt het voorschrift dat elke nieuwe boom in minimaal 25 m³ goede bomengrond moet worden geplant.

De Bomenverordening stelt onder andere dat:

• voor het kappen van bomen een vergunning nodig is;
• gekapte bomen moeten worden vervangen door bomen van gelijke waarde.

Dat betekent in de praktijk dat oude bomen vervangen moeten worden door meerdere jonge bomen, bij voorkeur op dezelfde plek.

Toch is het in een stad als Amsterdam hard nodig dat bewoners goed op hun bomen letten — bomen hebben immers zelf geen stem.

Een zeer oplettende Amsterdammer stuurde begin januari een raadsadres aan de gemeenteraad. Daarin wordt onderbouwd dat de systematiek van de Bomenverordening en de herplantplicht niet goed werkt.
Er wordt vaak:

• niet ter plekke herplant;
• helemaal geen herplantverplichting opgelegd;
• niet gerapporteerd aan B&W over de uitvoering van de regelingen.

In twaalf concrete voorbeelden wordt aangetoond dat de op zich goede principes steeds minder worden gehandhaafd, met als gevolg: steeds minder bomen in de stad.

De Bomenwerkgroep in Zuidoost

In ons stadsdeel is recent een Bomenwerkgroep opgericht. Aanleiding was de constatering van actieve leden van bewonersverenigingen rond het Brasapark dat de herplant van de gekapte bomen voor de Gaasperdammertunnel ronduit verdrietig is verlopen.

De werkgroep wil:

• meer transparantie over herplant;
• dat herplant ook daadwerkelijk in Zuidoost plaatsvindt.

De groep staat open voor nieuwe leden.
Meer informatie: info@groenplatvormzuidoost.nl

Wat kunnen wij zelf doen?

Er is gelukkig ook veel dat wij zelf kunnen doen voor de bomen in ons stadsdeel:

• Aandacht vragen voor het feit dat gekapte bomen nu eindigen in de bio-energiecentrale in Diemen, terwijl ze tot voor kort door Stadshout.nu werden verwerkt tot prachtig meubilair voor de openbare ruimte.
• Politieke partijen blijven wijzen op het principe om bestaande bomen te integreren in ontwerpen van:
  • openbare ruimte
  • nieuwe woonwijken
  • herinrichtingen van parken
    in plaats van ze te kappen.
• Samenwerken met de stadsdeelcommissie om het belang van bomen structureel te agenderen in het DB en daarmee in de stedelijke politiek.
• En last but not least: zorg voor (inheemse) bomen in je (buurt)tuin — ook al zijn het kleintjes!
  
  Annet van Hoorn